Archief van
Categorie: Liturgie en kerkmuziek

Toon en tekst

Toon en tekst

NB – Als je bij de voorbeelden doorklikt kom je op de betreffende pagina’s van de kerkliedwiki, waar je het lied geheel of gedeeltelijk kunt beluisteren. Een kerklied bestaat niet alleen uit tekst maar ook uit toon. Melodie, toonhoogte, ritme, harmonie, begeleiding en eventueel meerstemmigheid verheffen de tekst. Door de muziek is samenzang mogelijk – samen iets hardop zeggen (‘opdreunen’) is saai en voelt geforceerd aan. Of het moeten leuzen zijn in een demonstratie – maar die zijn dan ook…

Lees Meer Lees Meer

Dank voor het lied

Dank voor het lied

Een bijdrage aan de jubileumbundel ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Oecumenische Vieringen Groningen (de Pepergasthuisgemeente), oktober 2016. Gevraagd was om iets te vertellen over de manier waarop een liedtekst tot stand komt. In dezelfde bundel schreven ook Henk Jongerius en Chris Fictoor hierover. Zing een nieuw lied! Die aansporing komt vele malen voor in de Bijbel. Niets kwaads over oude liederen, maar daar heeft de Bijbel het niet over. Mensen willen hun geloof, hoop en liefde telkens…

Lees Meer Lees Meer

Zegenende taal

Zegenende taal

Voor de Peperclip, het informatieblad van de Oecumenische Vieringen Groningen, schreef ik onderstaand artikel. Het verscheen in het jubileumnummer van oktober 2011, waarin verschillende auteurs van binnen en buiten de ‘Peper’ reflecteren op de toekomst van deze gemeente. Op verzoek van de redactie schreef ik ‘iets over liederen en geloof’. Taalverruwing Er is een algemeen gevoel dat onze taal aan het verruwen is. Misschien beter gezegd: dat onze manier van spreken harder aan het worden is. Op straat, in het…

Lees Meer Lees Meer

Tweeslagen in kerkliederen

Tweeslagen in kerkliederen

Uit een voorlichtingsfolder over het Nederlandse vluchtelingenbeleid (uit 1995): Op de vlucht voor oorlog en geweld verlaten zij huis en haard om elders veiligheid en vrede te zoeken. De voorlichter die deze folder schreef doet meer dan objectieve informatie over het beleid geven. Hij probeert ook begrip en bijval voor het beleid te vinden. Dat doet hij onder andere door (met mate) een emotionele, haast verheven taal te gebruiken. Daarin springen de tweeslagen in het oog: oorlog en geweld, huis…

Lees Meer Lees Meer

Wat een kerklied met je kan doen

Wat een kerklied met je kan doen

Het zingen van een kerklied doet iets met je. Het raakt je, je krijgt er een bepaald gevoel bij. Hopelijk positief (daar ga ik voor het gemak maar even vanuit). Maar wat voor gevoelens kan een kerklied oproepen – en hoe ontstaan die gevoelens? Ik heb het uitdrukkelijk over het zingen van een kerklied, en niet over het kerklied op zichzelf, dat je in een bundel, in een gedrukte liturgie, of tegenwoordig zelfs op een beeldscherm in de kerk kunt…

Lees Meer Lees Meer

Zingen als beeld van God

Zingen als beeld van God

Fragmenten uit overwegingen in de Pepergasthuiskerk in Groningen (15 oktober 2017) en de Ontmoetingskerk in Glimmen (18 maart 2018). Niet van een theoloog, maar van een lieddichter. Theologen hebben overigens ook geen verstand van God. Tijdens een fietsritje langs de rivier de Creuse in Midden-Frankrijk kwam ik in het dorpje Le Menoux, en ik liep even het kerkje binnen, waarvan de deur open stond. Daar werd ik verrast door overweldigende fresco’s. Muren en gewelven waren beschilderd met een veelkleurig abstract…

Lees Meer Lees Meer

Liefde heeft een lichaam

Liefde heeft een lichaam

Ook in kerkliederen? In maart 2010 kreeg ik een brief van Herman Verbeek waarin hij deze spreuk aanhaalde en tegelijk schreef dat “we naar een nieuwe geloofstaal aan het groeien zijn”. Is de lichamelijke liefde deel van die nieuwe geloofstaal? Van het nieuwe kerklied? Een eerste verkenning. Liefde Niets is zo bezongen als de liefde, in de kerk en daarbuiten. In de liefde ervaren wij het heilige, en het heilige nodigt ons uit tot liefde: onvoorwaardelijke toewijding en overgave aan…

Lees Meer Lees Meer

Jij zingen tegen God?

Jij zingen tegen God?

God spreek je aan met Gij en U – dat was ooit vanzelfsprekend. Maar in de laatste decennia van de vorige eeuw begonnen hier en daar mensen God aan te spreken met Jij (al dan niet met een hoofdletter). Ook tekstdichters van kerkliederen begonnen daarmee. Huub Oosterhuis bijvoorbeeld, en Kees Waaijman. Ikzelf deed het al vanaf ongeveer 1970. Dat stuit bij kerkgangers en kerkzangers nogal eens op ongemak, wrevel of tegenstand. Zij vinden het geforceerd en oneerbiedig. Een vleugje taalhistorie…

Lees Meer Lees Meer

Drieslagen in kerkliederen

Drieslagen in kerkliederen

De magie van de drieslag Vraag mensen om een citaat te geven van Julius Caesar en tien tegen een dat ze zullen zeggen: Veni, vidi, vici. Vraag om een gevleugeld woord van Churchill en het antwoord is: bloed zweet en tranen. Het zijn klassieke voorbeelden van drieslagen: opsommingen van drie elementen, waarvan de laatste gewoonlijk de climax is: de sterkste, de belangrijkste van de drie. Hoe sterk de drieslag als retorische vorm is, blijkt wel uit die van Churchill. In…

Lees Meer Lees Meer

Henk Jongerius: Voor wie gedenken

Henk Jongerius: Voor wie gedenken

Tijdens een lieddag op 10 december 2016 in het klooster van Huissen mocht ik onderstaande toespraak houden over de verzamelde gezangen van Henk Jongerius, die ter gelegenheid van diens 75ste verjaardag verschenen onder de titel Voor wie gedenken. Wat een eervol verzoek om vandaag iets te zeggen over de nieuwe bundel van Henk Jongerius. Maar het is ook een beetje riskante onderneming, want ik denk dat hier heel wat mensen zijn die zijn werk beter kennen dan ik. En daarnaast…

Lees Meer Lees Meer